Please Enable JavaScript in your Browser to visit this site

تازه‌های شیمی

سنتز موفق کاربین فلزی با استفاده از عنصر بلوک f

دانشمندان برای نخستین بار موفق به سنتز یک کاربین فیشر حاوی اورانیوم شدند که دارای پیوند سه‌گانه اورانیوم–کربن است. این دستاورد، گام مهمی در شیمی اکتینیدها به شمار می‌رود و اطلاعات تازه‌ای درباره نحوه تشکیل پیوندهای شیمیایی در عناصر سنگین ارائه می‌دهد.

شیمیدان‌ها بیش از ۵۰ سال است که کاربین‌های فلزی را سنتز می‌کنند؛ اما ساخت این ترکیبات با استفاده از اکتینیدها به‌جای فلزات واسطه، همواره یکی از چالش‌های پژوهشی برای شناخت بهتر رفتار پیوندی این عناصر بوده است.

یک گروه بین‌المللی از پژوهشگران برای دستیابی به این هدف، یک کمپلکس تری‌آمید اورانیوم را با یک یلید فسفر دی‌آزو واکنش دادند. در جریان این فرایند، یک ترکیب فسفردار حذف شد و کمپلکس کاربین اورانیوم به دست آمد.

سنتز کاربین مبتنی بر اورانیوم
سنتز کاربین مبتنی بر اورانیوم

ساختار غیرمعمول پیوند سه‌گانه اورانیوم–کربن

بررسی ساختار بلوری با استفاده از پراش پرتو ایکس نشان داد که کمپلکس سنتزشده ساختاری خطی دارد و دو کاتیون اورانیوم در دو سوی بخش دی‌آزویی قرار گرفته‌اند. طول پیوند اورانیوم–کربن در این ترکیب ۲٫۳۸ آنگستروم اندازه‌گیری شد؛ مقداری که از طول پیوند در کاربن‌های اورانیوم کوتاه‌تر است.

نتایج محاسبات نظری نشان داد که اتم کربن با مشارکت دو الکترون، یک پیوند سیگما (σ) تشکیل می‌دهد. در مقابل، اورانیوم دو پیوند برگشتی پی (π) ایجاد می‌کند که هرکدام تنها یک الکترون دارند. این آرایش الکترونی غیرمعمول است، زیرا پیوندهای برگشتی معمولاً با مشارکت دو الکترون شکل می‌گیرند.

استیو لیدل از دانشگاه منچستر، سرپرست این پژوهش، تأکید کرد که پیوند مشاهده‌شده با پیوندهای سه‌گانه معمول تفاوت اساسی دارد. همچنین، آزمایش‌های بلورشناسی کوانتومی برای بررسی و تأیید ساختار مولکولی و توزیع الکترون‌ها در این کمپلکس به کار گرفته شدند.

ساختار بلوری کاربین فلزی بر اساس پراش پرتو ایکس
ساختار بلوری کاربین فلزی بر اساس پراش پرتو ایکس

بررسی واکنش‌پذیری کاربین اورانیوم

پژوهشگران در ادامه، واکنش‌پذیری این کمپلکس را با هالیدهای آلکیل، سیلیل و قلع بررسی کردند. این واکنش‌ها به تغییر پیوند سه‌گانه اورانیوم–کربن منجر شدند. افزون بر این، توانایی کمپلکس در فعال‌سازی مولکول‌های کوچک و تشکیل ترکیبات افزایشی نیز مورد بررسی قرار گرفت.

بسیاری از این واکنش‌ها با رفتار شناخته‌شده کاربین‌های فیشر مطابقت داشتند؛ بااین‌حال، سرعت آن‌ها اغلب پایین بود. پژوهشگران این موضوع را به پایداری بالای پیوند اورانیوم–کربن نسبت دادند. سنتز این ترکیب، فرصت تازه‌ای برای مطالعه ماهیت پیوندهای شیمیایی در عناصر سنگین فراهم می‌کند و می‌تواند به درک دقیق‌تر ویژگی‌های الکترونی و واکنش‌پذیری کمپلکس‌های اکتینیدی کمک کند.

5/5
منبع
10.1038/s41557-026-02260-0
به کانال بزرگ تلگرام جم شیمی بپیوندید

نوشته های مشابه

یک دیدگاه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

دکمه بازگشت به بالا